Grondwater, grondwaterstanden en oppervlaktewater

Te hoge grondwaterstanden

Als de grondwaterstand te hoog is, kan er in de woning vochtoverlast ontstaan zoals stank, schimmel- en vochtplekken op de muren en aantasting van de (houten) vloer.

Vochtoverlast kan ook veroorzaakt worden door andere soorten water:

• Regenwater dat doorslaat bij de gevel
• Water van lekkage van een afvoerleiding of drinkwaterleiding in de woning
• Te veel woonvocht (koken, het binnenshuis drogen van de was) en te weinig ventilatie

Water in de kruipruimte

Bij huizen die na 1992 gebouwd zijn is de vloer zo gebouwd dat hij water- en dampdicht is. Vochtige lucht uit de kruipruimte kan dus niet door de vloer heen komen naar de begane grond. Bij huizen van voor 1992 kan vocht in de kruipruimte de vloer aantasten, vooral bij huizen met een houten constructievloer.

Te lage grondwaterstanden

Ook als de grondwaterstand te laag is, kunnen problemen ontstaan. Denk aan problemen met de fundering. Als het grondwater te laag bij een houten paalfundering staat kan paalrot optreden. Hierdoor verslechtert de fundering, met schade aan het huis als gevolg (denk aan scheuren in metselwerk en klemmende deuren).

In onze gemeente zit op veel plekken klei en veen in de bodem. Klei en vooral veen kan samendrukken als de grondwaterstand te laag is. Hierdoor zakt de bodem en wanneer jouw huis niet op palen is gefundeerd, kan schade ontstaan. Ook na een droge zomer kunnen lage grondwaterstanden voor problemen zorgen.

Het waterschap

Bepaalt hoe hoog het waterpeil in de sloten moet zijn en zorgt ervoor dat dit peil in de praktijk ook gehaald wordt. Daarnaast voert zij het beheer en onderhoud uit van een groot deel van de sloten.

De gemeente

Heeft de wettelijke zorgplicht voor grondwater op openbaar terrein. De gemeente heeft een inspanningsverplichting om ervoor te zorgen dat het grondwater in het openbaar terrein niet tot structureel nadelige gevolgen (dat wil zeggen: schade/overlast in de woonruimte) leidt. Dit betekent dat de gemeente maatregelen in de openbare ruimte neemt:

1. bij een structureel grondwaterprobleem (te hoge of te lage grondwaterstand) én
2. als de kosten in verhouding staan tot wat het oplevert en het probleem vanuit de openbare ruimte effectief op te lossen is 

Bewoners en bedrijven kunnen bij de gemeente terecht voor vragen, meldingen en klachten over grondwater. We beantwoorden je vragen zo goed mogelijk en denken mee over oplossingen.

De burger of eigenaar van een perceel

Is verantwoordelijk voor het grondwater op eigen terrein en moet daar zelf maatregelen nemen tegen te hoge of te lage grondwaterstanden. Daarnaast is hij of zij verantwoordelijk voor het waterdicht maken en houden van de woning. Volgens het Bouwbesluit horen daken, kelders en de onderkant van het huis waterdicht te zijn.

Vochtoverlast lijkt een simpel probleem, maar de oplossing ervan kan lastig zijn. Vaak is er sprake van een combinatie van oorzaken. Laat een oplossing uitvoeren door een partij met verstand van zaken.

Maatregelen die je kunt overwegen als grondwater de bron van vochtoverlast is:

1. Een bodemafsluiter in de kruipruimte: Breng een laag aan op de bodem van de kruipruimte. Deze laag houdt het vocht tegen. Je kunt kiezen uit verschillende materialen, zoals polystyreen opvulmateriaal (zoals isolatieparels en thermochips), versterkt folie of schuimbeton.
2. Het dampdicht maken van de begane grondvloer: Kies voor een dampdichte laag uit bijvoorbeeld aluminiumzakken of polyurethaan. Het afdichten van kieren en openingen kan met kit of PUR-schuim. Wanneer de vloerbalken erg zijn aangetast door het vocht, kun je overwegen de vloer te vervangen door balken (beton of kunststof) met geïsoleerde elementen.
3. Een waterkerende laag in het metselwerk: Een waterkerende laag wordt op plinthoogte aangebracht. Kies uit verschillende methoden, zoals het injecteren van waterafstotende vloeistoffen, of aanbrengen van een loodslabbe of een laag glas.
4. Het waterdicht maken van de kelder: De kelder kun je waterdicht maken door daar waar water binnendringt, de muur of vloer te injecteren met een vochtwerend middel. Bijvoorbeeld bij scheuren in de muur, leidingdoorvoeren door de muur heen, plekken op de wand of vloer met vochtdoorslag.
5. Drainage in de tuin: Drainageleidingen zijn buizen met gaatjes, die onder de grond worden aangelegd. De drainage voert het te veel aan grondwater af. De drainage wordt rondom de woning aangelegd, zo dicht mogelijk langs de gevel.

Ventilatie verbeteren

Aanvullend op de genoemde maatregelen, kan het zinvol zijn om de ventilatie te verbeteren. Door gebruik te maken van klapramen en ventilatieroosters, benut je de bestaande mogelijkheden in jouw woning nog beter. Ook helpt het wanneer bestaande ventilatie-openingen van de kruipruimte en kelder vrij en schoon worden gemaakt. Bij wat oudere woningen met een open keuken raden we aan de afvoercapaciteit van de mechanische ventilatie te laten controleren en zo nodig aan te passen. Of vraag een deskundige om advies.

Verlaag de grondwaterstand niet te veel

Wanneer je drainage aanlegt op eigen terrein of het water uit de kruipruimte wegpompt, let dan op dat je de grondwaterstand niet te ver verlaagt. De grond zal meer gaan samendrukken als het grondwater te laag zit en dat zorgt voor schade aan je woning. Als jouw woning op houten palen is gefundeerd, is het belangrijk om de grondwaterstand niet dieper dan het funderingshout te verlagen. Zo voorkom je schade aan het funderingshout en het huis. Het beste is om een regelbare drainage (met instelniveau) aan te leggen zodat je in de hand hebt hoeveel de lager de grondwaterstand wordt.

Contact met de gemeente

Neem contact op met de gemeente als je structureel vochtoverlast in je woning of tuin hebt en vrij zeker weet dat de overlast veroorzaakt wordt door hoge grondwaterstanden. De gemeente registreert alle meldingen van overlast en probeert jou verder op weg te helpen.

Grondwatermeetpunten

De gemeente beoordeelt of de grondwaterstand in jouw wijk of straat regelmatig te hoog is. De gemeente heeft verspreid over het gebied grondwatermeetpunten geplaatst. De grondwaterstanden bij jou in de buurt kun je opvragen bij de gemeente.

Maatregelen

Wanneer er meer mensen in de straat grondwateroverlast hebben, kan de gemeente overwegen om in bijzondere situaties onderzoek uit te voeren. Maatregelen zoals de aanleg van drainage, overweegt de gemeente alleen wanneer de grondwaterstand in de straat daadwerkelijk een groot deel van het jaar te hoog is. Daarnaast moeten de kosten van de maatregelen in verhouding staan tot wat het oplevert. Houd er rekening mee dat de gemeente meestal niet op korte termijn de overlast kan wegnemen. Ook worden maatregelen meestal gecombineerd met andere werkzaamheden in de openbare ruimte.