Historie Maarssen

De voormalige gemeente Maarssen is de eerste gemeente van de Vechtstreek ten noorden van Utrecht en telde 3 kernen, die al uit de Middeleeuwen dateren: het oude, oorspronkelijk kasteeldorp Maarssen, het fraai aan dezelfde rivier gelegen dorpje Oud-Zuilen met het Slot Zuylen en de kern Tienhoven met haar eenvoudige boerderijen en vervenerswoningen in het open, waterrijke polderlandschap. Pas na de Tweede Wereldoorlog is de voormalige gemeente Maarssen zich sterk gaan uitbreiden: in de jaren '50 en '60 in Maarssen-oost , in de jaren '70 en '80 met de grote nieuwbouwwijk Maarssenbroek (dat als gemeente al in 1857 bij Maarssen werd gevoegd) en in de negentiger jaren met Zandweg-Oostwaard. De kern Maarssen telt nu zo’n 40.000 inwoners, waarvan er bijna 25.000 in Maarssenbroek wonen.

Noormannen en kasteel

Van het allereerste begin van de oud-gemeente Maarssen is niet zoveel bekend. Het begin zou een houten wachttoren tegen de Noormannen geweest kunnen zijn. Het is zeker dat de Noormannen de Vecht gebruikten als waterweg. Het officiële bestaan van een nederzetting blijkt pas in 866. De naam Marsua of Marsna (wat moerassige grond - marse - betekent) komt voor op een lijst van bezittingen van de bisschop van Utrecht. Of ooit sprake is geweest van een geslacht van Maarssen is niet bekend. Wat we wel weten is dat Hemericus van der Meer in 1083 een nieuw huis bouwde in de bocht van de Vecht. Dat zou er op kunnen duiden dat er al een oud huis had gestaan. Het Slot stond in de bocht van de Vecht, ongeveer waar nu de Julianaweg is.

Eerste uitbreiding

Dit kasteel werd door één van de latere bewoners, Steven van Zuylen van Nijeveld, ‘Zuylenburg’ genoemd. In het rampjaar 1672 valt het kasteel ten prooi aan de Fransen. Het werd geplunderd en in brand gestoken. Maximilliaan van Lockhorst laat, nadat hij in 1702 eigenaar is geworden, een geheel nieuw huis bouwen en een prachtige tuin aanleggen, geheel in Franse stijl. Dit huis staat bekend als Huis ter Meer. Aan het eind van de 19e eeuw komt het verval. Nog wel bewoond maar niet meer onderhouden, wordt het huis in 1902 voor afbraak verkocht. Het park wordt Maarssens eerste uitbreidingsplan: het gebied met de huidige Parkweg, Julianaweg, Beekweg en Emmaweg.

Oud-Zuilen

Aan de Vecht, stroomopwaarts richting Utrecht, ligt het plaatsje Oud-Zuilen. Sinds 1954 hoort dit dorp bij voormalige gemeente Maarssen. De gemeente Zuilen werd opgeheven. Het grootste deel van Zuilen werd bij Utrecht gevoegd. Het andere deel, Oud-Zuilen, bij Maarssen. Eens was Zuilen met het gerecht Swesereng en met Westbroek eigendom van de machtige familie van Zuylen. Zij worden al in 1178 als leenmannen van de bisschop genoemd en oefenden zeer veel invloed uit in de ridderschap van Utrecht, mede door de vele bezittingen die zij zich wisten te verwerven. In 1693 kwamen het kasteel en het dorp in het bezit van Reynout Gerhard van Tuyl van Serooskerken. Onder de telgen van het geslacht neemt de schrijfster Isabella van Tuyl van Serooskerken wel een bijzonder plaats in. Zij is beter bekend onder de naam Belle van Zuylen. Slot Zuylen is nu een museum, maar wekt de indruk nog bewoond te zijn.

Tienhoven

Een stuk land, Groot Tien Hoeven (oppervlakte maat) werd in 1243 door Herman van Maarssen aan de Pieterskerk van de stad Utrecht verkocht. In 1956 werd de gemeente Tienhoven opgeheven en bij Maarssen ingedeeld. Met Breukeleveen en Oud-Maarsseveen vormde Tienhoven een kerkdorp. Toen in de 19e eeuw door de Franse overheersing de armoede steeds nijpender werd, waren er lieden die, zoals in Noord- en Zuid-Holland, probeerden de plassen droog te malen om zo vruchtbare grond te verkrijgen. Zo ook de Belgische graaf de Bethune. In 1850 kreeg hij toestemming om de plas tussen Vaartdijk en Tienhovenskanaal droog te leggen. Maar zonder succes. Door het kwel wilde de plas niet droog blijven. Ook latere pogingen mislukten. Pas toen de Amsterdamse Waterleiding bereid was er stoombemaling op te zetten lukte het. Nog altijd is deze polder waterwingebied voor de stad Amsterdam.

Maarssenbroek

In 1963 begon de geschiedenis van Maarssenbroek met de eerste grondaankoop van de gemeente. Op 21 december 1973 konden de eerste mensen kerst vieren in hun opgeleverde woning in ‘Broek’. In 1980 telde Maarssenbroek reeds 5000 woningen. In oude documenten is gesproken over Maarssen als: enerzijds de aantrekkelijke oude dorpskern met attractieve winkelstraten en enkele sfeervolle grachten langs de Vecht. Anderzijds de moderne nieuwbouwwijk Maarssenbroek. Een wijk met stedelijke allure. De wijk beschikt over vele voorzieningen, zoals basis- en middelbare scholen, winkels, sportfaciliteiten, groen en water. Bijzonder is ook het systeem waarbij langzaam verkeer is gescheiden van autoverkeer. In november 2010 is de toekomstvisie ‘Een tien voor Maarssenbroek’ voor de periode 2010 tot en met 2030 vastgesteld.