Historie Breukelen
De voormalige gemeente Breukelen bestond uit de kernen Breukelen, Kockengen en Nieuwer Ter Aa. Ook in Stichtse Vecht zijn deze kernen terug te vinden. 3 duidelijk verschillende kernen, met een eigen specifieke schoonheid van natuur en landschap. Dit deel van Stichtse Vecht is zowel een Vechtstreekgemeente als een weidegemeente. Het oude dorp Breukelen ligt ingeklemd tussen:
- de Vecht en Europa's drukst bevaren kanaal: het Amsterdam – Rijnkanaal;
- de spoorlijn Amsterdam – Utrecht;
- de Rijksweg A2.
Agrarisch deel
In het voornamelijk agrarische deel ten westen van de Rijksweg A2 (het weidegebied) liggen de kernen Kockengen en Nieuwer Ter Aa en de buurtschappen Portengense brug, Portengen, Oukoop, Oud Aa, Kortrijk, Laagnieuwkoop en Spengen. De Scheendijk, het gebied ten oosten van de rivier de Vecht met het trekgatengebied, is onderdeel van de Loosdrechtse Plassen.
Oudste datering
De oudste vermelding van Breukelen dateert uit het eind van de 7e eeuw. Hier wordt het nog aangeduid als Attingahem. Deze naam verwijst naar een zekere Atto of Attinga. Deze familie had langs de Vecht diverse stukken grond van de (toen Friese) koning in achterleen. Op haar grondgebied, in de buurt van de huidige Kerkgracht, stichtte de familie van Atto een villa. Van hieruit konden de omliggende bezittingen op efficiënte wijze worden beheerd. Deze villa had de naam 'Breukelerhof' of 'Hofstede de Poel'. Na de ontginning van het veengebied treedt de naam Breukelen, pas aantoonbaar in relatie tot de woonplaats op.
Strategische locatie
De voormalige gemeente Breukelen heeft haar ontstaan ongetwijfeld te danken aan de rivier de Vecht. Voor onze jaartelling was er reeds sprake van bewoning aan de oevers van de Vecht. Ten tijde van de grote Volksverhuizing ontstonden er dorpen, waarbij men om strategische redenen bij voorkeur koos voor vestiging bij een splitsing van waterlopen. Zo is Breukelen gebouwd bij de splitsing van de Vecht en Aa (de hedendaagse Danne) en Nieuwer Ter Aa bij de splitsing van de Aa en Kromme Angstel.
Nieuwer Ter Aa
Aan het riviertje de Aa, ligt het dorpje Nieuwer Ter Aa, nu een kern in Stichtse Vecht. Het plaatsje maakt sinds 1964 deel uit van de voormalige gemeente Breukelen. Alles wijst erop dat dit dorp al zeker 1000 jaar bestaat. Alleen het kerkje herinnert nog aan een lang vervlogen verleden. Deze kerk is in eerste instantie in 1138 als kapel gebouwd, maar in de vijftiende eeuw geheel vernieuwd en als kerk opgetrokken. De turfsteen van de oude kapel is toen gebruikt voor de zogenaamde 'speklagen' in de bakstenen muur van de nieuwe kerk.
Kockengen
Het dorp Kockengen bestaat uit circa 3.100 inwoners en is nu een van de kernen van Stichtse Vecht. Het is gelegen tussen de pittoreske middeleeuwse afwateringskanalen de Heycop en de Bijleveld. Gegevens voor een betrouwbare ouderdomsbepaling van de nederzetting Kockengen, zijn schaars. Vermoedelijk is het midden de 12e eeuw ontstaan. De kern Kockengen moet zoals zoveel kernen in deze omgeving worden beschouwd als een nederzetting van ontginners, die tussen 800 en 1400 een bestaan zochten in de veehouderij. Toen in 1385 het schilderachtige watertje de Heicop en in 1413 de Bijleveld werden gegraven - om de polders van overtollig water te verlossen - kreeg Kockengen goede waterverbindingen met de Vecht, Amstel en Oude Rijn. In 1535 verleent Keizer Karel V de heerlijkheden Kockengen en Spengen het schepenrecht. Dit is het recht om de rechtspraak te laten doen door schout en schepen. In de Nederlandse Hervormde kerk van Kockengen is nog een zogenaamde schepenbank te vinden die getuigt van dit recht. Daarnaast bezit Kockengen een aantal gaaf bewaard gebleven huizen en boerderijen uit de 17e eeuw en uit latere perioden.
